Familija Milićevića

Genealoško stablo Milićevića

banner ecomist01

sub08192017

Poslednje dodanoned, 25 jan 2015 11am

Braća Mrnjavčevići u srpskom carstvu

grb-mrnjavcevic-korenic-neoricZa vrijeme cara Dušana, a posebno njegovog sina cara Uroša V, braća Mrnjavčevići imali su značajnu ulogu u srpskom carstvu. Car Dušan u vrijeme svoje vladavine, u velikom srpskom carstvu unaprijedio je crkveni život. U tome su ga podržali hrišćanski vladari Evrope, a posebno Papa. Nakon iznenadne Dušanove smrti, a u vezi sa tim, Papa je preko svojih izaslanika poslao pismene poruke caru Urošu, arhiepiskopi- ma, velikom logofetu Gojku Mrnjavčeviću i ostaloj srpskoj vlasteli.

U srpskom carstvu braća Mrnjavčevići imali su velike uloge, na koje ukazuje i dubrovački dokument u kome se navodi da je despot Vukašin 1361. godine bio najuticajniji na dvoru cara Uroša. Car Uroš je despota Vukašina 1365. godine pro- glasio za kralja, velikog vojvodu Jovana za despota, a najmlađeg brata vojvodu Gojka za velikog vojvodu, koji je istovremeno bio i veliki logofet. Tada je i carica Jelena, koja je upravljala Serskom oblasti istu predala 1365. godine "voljenom nećaku despotu Uglješi". U periodu vladavine srpske dinastije Mrnjavčevića, čiji je rodonačelnik Mrnja, bilo je mnogo događaja, koji su dali etničko-istorijski pečat srpskom carstvu. Za oblasti sa kojima su upravljali braća Mrnjavčevići, a koje su bile povezane, čuveni vizantolog Ostrogorski ističe da među njima nije bilo političkih granica, pa se može govoriti o njihovoj "zajedničkoj porodičnoj vladavini."

Kral Volkasin l

Kralj Vukašin, freska iz manastira Psače (između1365. i 1371. godine)

Pored zajedničke vladavine braće Mrnjavčevića za vrijeme cara Dušana, a u vrijeme vladavine cara Uroša, bila je zajednička vladavina između cara Uroša i kralja Vukašina. Naime, car i kralj imali su savladarski odnos, po kome su zajednički otpremali poslanstva, zajedno su se prikazivali na freskama, kovali su zajednički novac na kojem su bili ugravirani likovi cara Uroša s jedne strane i kralja Vukašina s druge strane. Mnogi istorijski izvori ukazuju da je kralj Vukašin bio ne samo neprikosnoveni vladar svoje velike oblasti, već da je kao savladar cara Uroša imao vlast na cijeloj carevini. Srpski kralj imao je veliki oslonac u bratu despotu Uglješi, koji je imao veliki položaj i stvarnu vlast u južnoj Serskoj oblasti srpskog carstva. On je vodio pregovore i sa vizantijskim carem Jovanom Paleologom 1358. godine u Hristopolju. U vrijeme cara Uroša braća Mrnjavčevići doživjeli su najveći uspon, kao naslednici Nemanjića. Uspon Mrnjavčevića u srpskom carstvu smetao je nekim srpskim velikašima, a posebno Lazaru Hrebeljanoviću i Nikoli Altomanoviću. Oni su se protivili širenju posjeda kralja Vukašina od Makedonije prema Kosovu. U to vrijeme kralj Vukašin smatran je prestolonaslednikom cara Uroša V, dok je despot Uglješa po rangu bio treća ličnost u državnoj hijerarhiji srpskog carstva, a veliki vojvoda Gojko imao je ulogu i velikog carskog kancelara.

Sve veća nesloga među srpskom vlastelom i zavist prema usponu braće Mrnjavčevića, bila je povoljna okolnost turskim osvajačima da napadnu na oblast despota Uglješe. U to vrijeme Uglješa je vodio živu političku aktivnost kako bi pridobio saveznike u borbi protiv osmanlija. Turska vojska je 1363. godi ne bila zauzela Jedrene. Braća Mrnjavčevići željeli su da organizovano sa ostalom srpskom vlastelom i vojskom krenu u borbu protiv Turaka. Međutim do zajedničkog pohoda nije došlo zbog nesloge među srpskim velikašima. U situaciji kada su Turci već bili zauzeli Jedrene, a kada se srpski velikaši nijesu odazvali na zajedničku borbu protiv neprijatelja, tada su braća Mrnjavčevići sami sa svojom vojskom krenuli u borbu protiv nadmoćne turske vojske sa težnjom da zauzmu Jedrene i da Turke istisnu sa Balkanskog Poluostrva. U prvom naletu braća Mrnjavčevići sa svojom vojskom uspjeli su poraziti tursku vojsku i protjerati je preko rijeke Marice. Zadovoljni postignutim uspjehom bili su se opustili, jer nijesu očekivali da će se turska vojna sila brzo pregrupisati i ojačati, te uzvratiti neočekivanim žestokim napadom na srpsku vojsku. Taj iznenadni napad turske vojske, koju je predvodio vojskovođa Evrenos, izazvao je pometnju među srpskom vojskom.

To je iznenadilo komandanta srpske vojske velikog vojvodu Gojka i njegovu braću Vukašina i Uglješu. U tom žestokom boju na obadvije strane bili su veliki gubici. Na srpskoj strani, pored pogibije brojne srpske vojske, poginuo je i njen komandant Gojko i njegov brat Uglješa. Najstariji brat kralj Vukašin uspio se kratko spasiti preplivavanjem rijeke Marice na drugu stranu. Međutim, ordonas kralja Vukašina Nikola Arsojević bio je ogorčen porazom srpske vojske, pa je lično ubio kralja Vukašina. Tako su u Maričkoj bici, u istom danu, 26. septembra 1371. godine kod mjesta Černomena poginula sva tri brata Mrnjavčevića. Mjesto gdje je srpska vojska izginula zove se "srpska pogibija". Poraz srpske vojske na rijeci Marici bio je velika tragedija za srpsko carstvo. Ubrzo potom 4. decembra 1371. godine umire car Uroš V u 35 godini života.

Poraz srpske vojske i tragedije u srpskom carstvu dovele su do njegovog raspada. Tome je u znatnoj mjeri doprinijela nesloga srpske vlastele i pohlepnost pojedinih velikaša. To je Petar II Petrović Njegoš prikazao u "Gorskom vijencu" riječima: "Velikaši proklete im duše, na komade razdrobiše carstvo".

Nakon poraza na rijeci Marici srpska vlastela napada na posjede Mrnjavčevića u težnji da ih prisvoji. Ta okolnost ohrabrila je turske osvajače, pa su sve češće napadali na jugoistočne posjede koje su držali Mrnjavčevići. Potomci Mrnjavčevića davali su snažan otpor turskim zavojevačima i napadi- ma srpskih velikaša. U dugim i teškim okršajima srpske vojske protiv turskih zavojevača dugo se borio Vukašinov sin Marko. On je uspješno branio svoje posjede sve dok nijesu srpski velikaši počeli napadati sa sjevera i otimati njegove po- sjede, a prije svih Lazar Hrebeljanović, koji je oteo Mrnjavčevića posjede, a potom ih ustupio srpskim velikašima Jovanu i Konstantinu Dragašu. Lazar je jedan dio otetih posjeda zadržao za sebe. Ovakav negativan odnos srpskih velikaša prema potomcima Mrnjavčevića, Marka, kao najstarijeg potomka je iznenadilo i ogorčilo. Nakon svih tih nepovoljnih zbivanja, Marko je iz inata primio vazalni odnos.

Pored Marka i ostali potomci Mrnjavčevića vodili su žestoku borbu protiv turskog osvajanja. U jednoj od tih borbi, braneći posjede oko Skadra poginuo je Gavrilo sin velikog vojvode Gojka kod mjesta Bušata. Isto tako, u borbi protiv Turaka borio se i Ivaniš, sin kralja Vukašina, koji je junački poginuo u velikim okršajima sa nadmoćnom turskom vojskom na Saurskom Polju 1385. godine.

Shvatajući veliku opasnost od turskog osvajanja knez Lazar Hrebeljanović okupio je i rodbinski povezao značajan dio srpske vlastele i organizovao ih u zajedničku borbu protiv Turaka. Tada su 1381. godine napali njegovu teritoriju, a Lazareva vojska ih je dočekala kod Paraćina i uspjela ih poraziti. Poslije toga njegova pobjeda protiv Turaka bila je kod Pločnika 1386. godine. Nakon svega toga turski sultan Murat vrši opsežne trogodišnje pripreme za rat protiv kneza Lazara. Došlo je do Boja na Kosovu na Vidovdan 28. juna 1389. godine, u kojem je poginuo sultan Murat sa sinom Jakupom. Poginuo je i knez Lazar.

Lazar Hrebeljanovic

Lazar Hrebeljanović , freska iz crkve manastira Ljubostinje

Mrnjavčevići su u XIV vijeku, u velikom srpskom carstvu, bili ratnici i vladari. U skadarskom katastru upisani su kao plemići, što predstavlja najviši društveni rang. O usponima braće Mrnjavčevića u srpskom carstvu, kao i njihovim porazima i tragediji, čuveni vizantolog Georgije Ostrogorski Mrnjavčeviće naziva "prekinutom dinastijom". Potomci Mrnjavčevića dugo su se borili protiv turskih osvajača i ugnjetača i junački su ginuli u borbama sa Turcima.